1. Mechanizmy działania terapii manualnej (living review)
The mechanisms of manual therapy: A living review of systematic, narrative, and scoping reviews – PLOS ONE, 2025 PLOS
- O czym? Przegląd tego, jak terapia manualna działa na poziomie neurofizjologicznym, biomechanicznym, neuroimmunologicznym itd. Bardziej „dlaczego działa” niż „na co działa”.
- Bardzo dobre jako tekst „edukacyjny” dla pacjentów szukających naukowego wyjaśnienia.
- Link: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0319586
2. Czy dokładanie terapii manualnej do ćwiczeń naprawdę coś zmienia?
Evaluating Manual Therapy in Musculoskeletal Pain: Why Certain Trial Designs May Overestimate Effectiveness—A Scoping Review — 2025, open access (PMC) PMC
- O czym? Przegląd 95 badań, w których porówniano: ćwiczenia vs. ćwiczenia + terapia manualna. Autorzy pokazują, że efekty są najczęściej krótkotrwałe i często przeszacowane przez samą konstrukcję badań (A vs A+MT).
- Idealne jako „uczciwy” tekst o plusach i ograniczeniach MT w bólu mięśniowo-szkieletowym.
- Link: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12614156/
3. Manual therapy przy chorobach mięśniowo-szkieletowych (Chuna/Tuina)
An Umbrella Review of Systematic Reviews for Chuna (or Tuina) Manual Therapy on Musculoskeletal Disorders – Perspectives in Integrative Medicine, 2023 integrmed.org
- O czym? Umbrella review (przegląd przeglądów) tradycyjnej terapii manualnej Chuna/Tuina w różnych dolegliwościach narządu ruchu. Dobre do pokazania, że MT jest obecna także w medycynie tradycyjnej i jest badana naukowo.
- Link: https://www.integrmed.org/journal/view.php?number=26
4. Kolano – terapia manualna + ćwiczenia w chorobie zwyrodnieniowej
Effects of Manual Therapy and Strengthening Exercise on Pain in Patients with Knee Osteoarthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis – Applied Sciences, 2025 MDPI
- O czym? 19 badań, z czego 8 w meta-analizie. Sprawdza, czy terapia manualna i ćwiczenia wzmacniające zmniejszają ból w gonartrozie. Wniosek: zarówno MT, jak i ćwiczenia zmniejszają ból, a MT daje przewagę w krótkim okresie.
- Link: https://www.mdpi.com/2076-3417/15/1/215
5. Zespół cieśni nadgarstka a terapia manualna
The effectiveness of manual therapy on pain, physical function, and nerve conduction studies in carpal tunnel syndrome patients: a systematic review and meta-analysis – 2021, open access (PMC) PMC
- O czym? 6 badań RCT, meta-analiza pokazuje, że techniki manualne (mobilizacje nerwu pośrodkowego, techniki tkanek miękkich) zmniejszają ból, poprawiają funkcję i wyniki badań przewodnictwa nerwowego w CTS.
- Bardzo dobry artykuł dla osób szukających alternatywy lub uzupełnienia dla szyny / zabiegu.
- Link: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8782801/
6. Manual therapy w przewlekłych bólach głowy
Manual therapies for primary chronic headaches: a systematic review of randomized controlled trials – The Journal of Headache and Pain, 2014 SpringerLink
- O czym? Przegląd RCT dotyczących masażu, fizjoterapii i innych form terapii manualnej w przewlekłych bólach głowy (np. napięciowych). Wskazuje, że fizjoterapia i MT mogą zmniejszać częstość i nasilenie ataków, choć jakość badań jest zróżnicowana.
- Link: https://thejournalofheadacheandpain.biomedcentral.com/articles/10.1186/1129-2377-15-67
7. Manual therapy w POChP – kiedy MT nie działa
Effectiveness of manual therapy in COPD: A systematic review of randomised controlled trials – Pulmonology journalpulmonology.org
- O czym? Systematyczny przegląd MT u pacjentów z POChP. Wniosek: MT jest bezpieczna, ale nie poprawia istotnie funkcji płuc; wyniki dotyczące wydolności wysiłkowej i jakości życia są niespójne.
- Świetny przykład tego, że terapia manualna ma swoje granice i nie jest „na wszystko”.
- Link: https://www.journalpulmonology.org/en-effectiveness-manual-therapy-in-copd-articulo-resumen-S2531043719300078
8. Manual therapy w szyjnopochodnym bólu z korzeni (radikulopatia szyjna)
Manual therapy for cervical radiculopathy: effects on neck disability and pain – a network meta-analysis – Journal of Pain Research, 2025 Dove Medical Press
- O czym? Network meta-analysis 8 badań MT w radikulopatii szyjnej. Pokazuje, że sama terapia manualna (bez trakcji) ma najwyższe prawdopodobieństwo poprawy bólu i wskaźnika niepełnosprawności szyi; dodanie trakcji nie daje wyraźnych dodatkowych korzyści.
- Przydatne dla pacjentów z bólem szyi i promieniowaniem do kończyny górnej.
- Link: https://www.dovepress.com/manual-therapy-for-cervical-radiculopathy-effects-on-neck-disability-a-peer-reviewed-fulltext-article-JPR